"Only a good man can be a great physician." — The BMJ. 

2 giờ 14 phút sáng.

Máy monitor kêu tít... tít... như đếm ngược. Bác sĩ Quân tháo găng. Áo ướt đẫm. Ca vỡ lách do tai nạn giao thông vừa xong. Bệnh nhân là bé Minh, 9 tuổi, mất 1.2 lít máu. Cả ê-kíp vừa truyền máu vừa mổ, kéo nó về từ cửa tử.

“Bác Quân, chuyển Hồi sức ngoại. Còn mê, thở máy. Tiên lượng dè dặt,” bác sĩ gây mê nói.

Quân gật đầu. Về phòng trực, anh không ngủ. Viết hồ sơ, chờ trời sáng.

6 giờ 30 sáng.

Điều dưỡng Mai chạy vào: “Bác, bé Minh có phản xạ rồi. Sáng nay chắc cai máy được.”

9 giờ sáng.

Quân bước vào phòng hồi sức. Thằng bé vừa rút ống thở, mặt trắng bệch, dây nhợ chằng chịt. Thấy áo blouse, môi nó mấp máy: “con... đau... Mẹ con đâu?”

Tim Quân thắt lại. Mẹ bé gãy chân, nằm khoa Chấn thương chỉnh hình. Hai mẹ con chạy xe đạp điện thì bị xe tải tông. Tài xế bỏ trốn. Bố thằng bé đi làm thợ hàn ở Bình Dương, đang bắt xe về.

Quân vừa ra khỏi phòng thì một người đàn ông xăm trổ lao tới, túm cổ áo blouse của anh, gào lên: “Thằng bác sĩ kia! Cháu tao đâu? Nó mà có sao thì mày chết với tao. Lương y như từ mẫu cái chó gì...”

Bảo vệ và Mai chạy vào can. Người phụ nữ chống nạng đang ngồi trước phòng hồi sức khóc ré lên: “Anh Hai, buông bác sĩ ra! Bác sĩ vừa cứu thằng Minh đó!”

Quân gỡ tay người kia, giọng lạnh nhưng không gắt: “Cháu anh mất máu nhiều, vừa mổ xong. Muốn đánh tôi thì chờ nó khỏe đã. Giờ đánh tôi, ai lo cho nó?”

Người đàn ông kia khựng lại. Nhìn qua cửa kính thấy thằng nhỏ thoi thóp, ngồi thụp xuống, ôm đầu: “Tài xế nó chạy mất tiêu rồi... Em dâu tao gãy chân... Tao rối...”

Quân không trách. Cấp cứu đêm nào chả có người nhà mất bình tĩnh, quan trọng là bác sĩ cũng phải bình tĩnh để đối phó đúng mực. Anh chỉ nói, gằn từng tiếng: “gặp mẹ nó đi. Thằng bé cần người thân.”

Quân vốn rất ghét các khẩu hiệu trong công việc kiểu "thầy thuốc như mẹ hiền", anh nghĩ làm tốt với lương tâm thì cần gì khẩu hiệu? Cho đến khi anh gặp ông Sáu Phòng 502.

8 tháng trước, Ông Sáu, 67 tuổi, ung thư phổi giai đoạn cuối. Di căn xương, morphin liều cao cũng chỉ cầm cự được 2 tiếng. Con cái định cư ở Mỹ, 3 năm nay không về. Ông chỉ có thằng Tí, 6 tuổi, cháu nhà hàng xóm, tuần ghé thăm vài lần.

“Bác sĩ, tôi xin bác,” ông Sáu thều thào, “Đừng cho thằng Tí vào nữa. Nó thấy tôi thế này, nó sợ.”

Quân ừ... Hết phác đồ. Y học bất lực. Anh cũng còn nhiều bệnh nhân khác đang chờ.

1 giờ đêm.

Mai gọi: “Bác ơi, ông Sáu 502 tháo oxy. Ông đòi gặp bác.”

Quân chạy lên. Ông Sáu run rẩy dúi vào tay anh tờ giấy học sinh, bức tranh thằng Tí vẽ: một ông già nằm giường bệnh, bên cạnh là bác sĩ mặc blouse đang nắm tay ông, nó ghi chú bên dưới “Bác sĩ là mẹ hiền”.

“Tôi không sợ chết. Tôi sợ nó nghĩ bác sĩ muốn bỏ tôi.” Nói xong, ông đi. 2 giờ sáng. Tay vẫn nắm bức tranh.

Đêm đó Quân ký giấy chứng tử. Ký xong, anh ra hành lang nhìn xuống thành phố đang ngủ. Lần đầu sau 11 năm, anh xúc động. Anh hiểu “mẹ hiền” không bao giờ bỏ đi khi con gập khó khăn, khi con hết thuốc chữa. Mẹ hiền phải nắm tay con, phải ở bên con khi biết nó sắp ra đi.

10 giờ 30.

Cấp cứu lại báo: “Tai nạn lao động. Nam 34 tuổi, bàn tay phải bị máy dập cán nát”

Quân lao xuống. Người vợ quỳ giữa sảnh gào khóc: “Bác sĩ ơi, chồng em thợ mộc. Mất tay là nhà em chết đói. Con em mới 2 tuổi...”

Trên băng ca, người chồng còn tỉnh nhưng kiệt sức: “Bác sĩ... cưa đi... Đừng ghép. Tốn tiền... Vợ con tôi khổ.”

Xương ngón nát, mạch máu đứt, thần kinh dập... Hội chẩn khẩn.

“Cắt cụt mỏm, an toàn, chi phí thấp. Đúng chỉ định,” một bác sĩ trẻ nói. “Ghép lại khả năng cứu sống chỉ 30%, chi phí hơn 200 triệu, không bảo hiểm. Nguy cơ nhiễm trùng rất cao.”

200 triệu. Cả gia tài người ta. Cắt là đúng phác đồ. An toàn cho tất cả.

Quân nhìn người vợ. Nhớ bức tranh của thằng Tí anh vẫn giữ trong ví. Nếu là mẹ, mẹ sẽ làm gì? Mẹ sẽ bán nhà để giữ lại dù chỉ một ngón tay cho con?

“Báo khoa Vi phẫu. Chuẩn bị mổ. Chúng ta nối,” Quân nói.

“Anh Quân, 30% mà thất bại là ăn kiện đó. Với lại tiền đâu?” Đàn em nhắc.

“Còn nước còn tát. 30% với mình chỉ là con số, với họ là cả cuộc đời.”

Ca mổ 9 tiếng. Nối từng mạch máu, dây thần kinh.... Khuya, Quân ra gặp người vợ. Chị lại quỳ: “Bác sĩ ơi... nhà em không có tiền. Em sẽ bán thận...”

Quân đỡ chị dậy: “Chị chăm anh cho tốt. Viện phí tôi làm giấy xin quỹ bệnh nhân nghèo. Không có chuyện bán thận gì hết.”

Trưởng khoa gọi anh lên ngay: “Cậu ký cam đoan cá nhân à? Quỹ chỉ hỗ trợ 80 triệu. Còn 120 triệu ai chịu? Cậu tính sao?”

“Trừ lương em, thưa anh. Em không nhận tiền mổ tới khi đủ số".

Cũng may, nhiều mạnh thường quân biết chuyện đã ra tay giúp đỡ.

3 tháng sau.

Bé Minh xuất viện, vết mổ lành đẹp. Tuần nào hai mẹ con cũng ghé khoa, mang theo quà cây nhà lá vườn. Thằng bé ôm Quân: “Lớn lên con làm bác sĩ giống chú.”

Bố nó, chỉ biết đứng từ xa cúi đầu chào Quân. Ông chú xăm trổ hôm trước thì mang vào buồng chuối, lí nhí: “Hôm đó... tôi hồ đồ quá... Cảm ơn bác sĩ.”

Rồi Quân cũng nhận được video quay bằng điện thoại. Anh thợ mộc. Bàn tay chằng chịt sẹo, run run cầm được cây bút, viết nguệch ngoạc chữ O. Vợ anh ta khóc: “Bác sĩ Quân ơi, ảnh tự xúc cơm được rồi... Nhà em mang ơn bác sĩ".

Tối nay Quân lại trực. Cấp cứu vừa báo có ca đâm chém, 3 người.

12 năm trước, thầy hiệu trưởng trường Y đọc khẩu hiệu “Lương y như từ mẫu”, Quân nghĩ đó chỉ là khẩu hiệu như cả ngàn cái khác... Giờ anh hiểu, làm “mẹ hiền” thực tế là lựa chọn không phải khẩu hiệu suông: Chọn ở lại lúc 2 giờ sáng. Chọn ký tờ cam đoan thanh toán 120 triệu dù lương mình 20 triệu. Chọn tin vào khả năng 30% để cứu người vì với bệnh nhân, đó là 100% hy vọng sống.

Có những vết thương trong cuộc sống không khâu lại được. Chỉ có tình người mới khâu lại được thôi.

Tiếp tục nghe? 🎧

Bạn có muốn nghe tiếp từ phân đoạn đã dừng không?