Lửa nào sánh lửa tham? Ác nào bằng sân hận? Khổ nào sánh khổ uẩn? Lạc nào bằng tịnh lạc?Kinh Pháp Cú (Kệ số 202)

Nếu người nói nhiều kinh, không hành trì, phóng dật; như kẻ chăn bò người, không phần Sa-môn hạnh.Kinh Pháp cú (Kệ số 19)
Con người chỉ mất ba năm để biết nói nhưng phải mất sáu mươi năm hoặc nhiều hơn để biết im lặng.Rộng Mở Tâm Hồn
Từ bi và độ lượng không phải là dấu hiệu của yếu đuối, mà thực sự là biểu hiện của sức mạnh.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Những người hay khuyên dạy, ngăn người khác làm ác, được người hiền kính yêu, bị kẻ ác không thích.Kinh Pháp cú (Kệ số 77)
Một người trở nên ích kỷ không phải vì chạy theo lợi ích riêng, mà chỉ vì không quan tâm đến những người quanh mình. (A man is called selfish not for pursuing his own good, but for neglecting his neighbor's.)Richard Whately
Nhà lợp không kín ắt bị mưa dột. Tâm không thường tu tập ắt bị tham dục xâm chiếm.Kinh Pháp cú (Kệ số 13)
Hãy lặng lẽ quan sát những tư tưởng và hành xử của bạn. Bạn sâu lắng hơn cái tâm thức đang suy nghĩ, bạn là sự tĩnh lặng sâu lắng hơn những ồn náo của tâm thức ấy. Bạn là tình thương và niềm vui còn chìm khuất dưới những nỗi đau. (Be the silent watcher of your thoughts and behavior. You are beneath the thinkers. You are the stillness beneath the mental noise. You are the love and joy beneath the pain.)Eckhart Tolle
Chiến thắng hàng ngàn quân địch cũng không bằng tự thắng được mình. Kinh Pháp cú
Đừng chờ đợi những hoàn cảnh thật tốt đẹp để làm điều tốt đẹp; hãy nỗ lực ngay trong những tình huống thông thường. (Do not wait for extraordinary circumstances to do good action; try to use ordinary situations. )Jean Paul
Nếu không yêu thương chính mình, bạn không thể yêu thương người khác. Nếu bạn không có từ bi đối với mình, bạn không thể phát triển lòng từ bi đối với người khác.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV

Trang chủ »» Danh mục »» Đại từ điển Phật Quang »» Đang xem mục từ: thụ »»

Đại từ điển Phật Quang »» Đang xem mục từ: thụ








KẾT QUẢ TRA TỪ


thụ:

(豎) I. Thụ. Phạm,Pàli:Vedanà. Cũng gọi Thống, Giác. Tên của một tâm sở, là1trong5uẩn. Tông Câu xá cho rằng Thụ là 1 trong các tâm sở sinh khởi ở khắp tất cả tâm, là 1 trong 10 Đại địa pháp; tông Duy thức thì cho rằng Thụ là 1 trong 5 Biến hành Thụ sinh ra từ Xúc(tức cảm giác tiếp xúc), là sự hòa hợp của 3 thứ: Căn(cảm quan), cảnh(đối tượng)và thức(chủ thể nhận thức). Nói cách khác, Thụ nghĩa là cảm nhận, tức là cảm nhận các thứ xúc trái ý, thuận tình, không trái không thuận do đó mà sinh ra các cảm giác khổ, vui. Cho nên Thụ là do ảnh hưởng của thế giới bên ngoài đối với sinh lí, tâm lí, tư tưởng... mà phát sinh những cảm giác khổ vui, lo mừng, ưa ghét... từ đó có các cảnh giới lợi (thuận), bất lợi(nghịch), quan hệ không lợi không hại(câu phi), mà sinh ra những cảm nhận chủ quan như khổ, vui... tương ứng, rồi đưa đến một chuỗi những hoạt động tâm lí xa lìa cảnh trái ý và tìm kiếm những cảnh thuận tình. Về ý nghĩa của Thụ, các luận đều có những giải thích khác nhau như: 1. Luận Câu xá quyển 1 cho rằng những cảm giác theo sau Xúc, gọi là Thụ. 2. Luận Thuận chính lí quyển 2 cho rằng, cảm nhận cảnh sở duyên, gọi làChấp thủ thụ; lãnh nạp Xúc theo sau, gọi là Tự tính thụ. 3. Theo luận A tì đạt ma tạng hiển tông quyển 2, căn cứ vào nghĩa lãnh nhận cảnh sở duyên mà bàn về Thụ, cho rằng tất cả tâm, tâm sở đều gọi là Thụ, đặc biệt là chỉ cho cảm nhận theo sau Xúc. 4. Luận Ngũ sự tì bà sa quyển hạ... cho rằng, cảm nhận cảnh sở duyên gọi là Thụ.5. Luận Thành duy thức quyển 3 và Thành duy thức luận thuật kí quyển 3, phần cuối chủ trương Thụ không thể duyên theo Xúc câu sinh, cho nên lãnh nhận tướng của các cảnh giới thuận nghịch... là nghĩa gốc của Thụ. Thuyết này bác bỏ ý nghĩa của 4 thuyết nói ở trước. Về cách phân loại Thụ cũng có nhiều thuyết khác nhau. Cứ theo kinh Tạp a hàm quyển 17 thì Thụ có:Mộtthụ, 2 thụ, 3 thụ, 4 thụ, 5 thụ, 6 thụ, 18 thụ, 36 thụ, 108 thụ, vô lượng thụ... A. Một thụ(Nhất thụ): Tự tướng của khổtuy có 3 thứ là khổ, lạc(vui)và xả(không khổ không vui), nhưng khổ thụ thuộc về khổ khổ, lạc thụ thuộc về hoại khổ và xả thụ thuộc về hành khổ; tất cả đều khổ, vì thế gọi là Một thụ. B. Hai thụ (Nhị thụ): Tâm thụ và thân thụ hợp lại gọi chung là Hai thụ. Những cảm thụ của 5 thức trước như thức mắt cho đến thức thân... là thuộc cảm thụ của nhục thể, cho nên gọi là Thân thụ.Cảm thụ của ý thức thứ 6 là cảm thụ thuộc tinh thần, cho nên gọi là Tâm thụ. Luận Đại tì bà sa quyển 115 có nêu ra sự giải thích của các nhà về Tâm thụ và Thân thụ như sau: 1. Không phân biệt là Thân thụ, có phân biệt là Tâm thụ. 2. Duyên theo cảnh của tự tướng là Thân thụ, duyên theo cảnh của tự tướng và cộng tướng là Tâm thụ. 3. Duyên theo cảnh hiện tại là Thân thụ, duyên theo cảnh 3 đời, cảnh vô vi là Tâm thụ. 4. Duyên theo cảnh có thật là Thân thụ, duyên theo cảnh có thật và có giả là Tâm thụ.5. Đối với cảnh một lần chấp lấy là Thân thụ, đối với cảnh luôn luôn chấp lấy là Tâm thụ.6. Đối với cảnh tạm duyên theo liền rõ biết là Thân thụ, đối với cảnh suy tìm mới rõ biết là Tâm thụ. 7. Nương vào sắc mà duyên theo sắc là Thân thụ, nương vào phi sắc mà duyên theo sắc và phi sắc là Tâm thụ. 8. Luậnsư Thếhữu cho rằng tất cả Thụ đều là Tâm thụ chứ không có Thân thụ C. Ba thụ(Tam thụ): Nương theo tự tướng của Thụ mà có chỗ phân biệt. Tức lãnh nhận những cảm xúc ái, phi ái và loại cảm xúc không thuộc 2 thứ cảm xúc nói trên mà sinh ra 3 thứ cảm giác khổ, lạc, xả. 1. Lạc thụ:Cảm thụ đối với cảnh đáng ưa(vừa ý). 2. Khổ thụ: Cảm nhận đối với cảnh không đáng ưa(không vừa ý). 3. Xả thụ(cũng gọi Bất khổ bất lạc thụ, Phi khổ lạc thụ): Cảm giác đối với cảnh chẳng phải đáng ưa, chẳng phải chẳng đáng ưa (không khổ không vui). D. Bốn thụ(Tứ thụ): Y cứ vào giới hệ khác nhau mà chia thành bốn thứ Thụ: 1. Dục giới hệ thụ (cũng gọi Hữu vị trước thụ): Thuộc về loại Thụ tương ứng với tự thể của ái. 2. Sắc giới hệ thụ. 3. Vô sắc giới hệ thụ. 4. Bất hệ thụ. Ba loại thụ (2, 3, 4) này cũng gọi là Vô vị trước thụ, thuộc loại Thụ bất tương ứng. E. Năm thụ(Ngũ thụ): Cũng gọi Ngũ thụ căn. Căn cứ vào tự tướng của Thân thụ và Tâm thụ mà chia ra 5 thứ: 1. Lạc thụ(cũng gọi Lạc căn): Chỉ cho thân vui thích tương ứng với 5 thức trước và tâm vui thích tương ứng với ý thức thứ 6 của Đệ tam tĩnh lự. 2. Hỉ thụ(cũng gọi Hỉ căn): Chỉ cho tâm vui mừng tương ứng với ý thức của Sơ, Nhị tĩnh lự và cõi Dục. 3. Khổ thụ(cũng gọi Khổ căn): Chỉ cho thân không vui thích tương ứng với 5 thức. 4. Ưu thụ(cũng gọi Ưu căn): Chỉ cho tâm không vui thích tương ứng với ý thức. 5. Xả thụ(cũng gọi Xả căn): Chỉ cho trạng thái chẳng vui thích, chẳng phải chẳng vui thích của thân và tâm. F. Sáu thụ(Lục thụ): Cũng gọi Lục thân thụ, Lục thụ pháp. Chỉ cho 6 căn. Nhờ 6 căn, 6 thức mà được biết 6 cảnh, lại do 6 xúc nhờ sự hòa hợp của căn, cảnh, thức mà có Thụ do nhãn xúc sinh ra, cho đến Thụ do ý xúc sinh ra. G. Mười tám thụ(Thập bát thụ): Cũng gọi Thập bát ý cận hành thụ. Gồm có 6 hỉ ý cận hành, 6 ưu ý cận hành và 6 xả ý cận hành. Nghĩa là 3 Thụ hỉ(mừng), ưu(lo)và xả(không mừng không lo) lấy ý thức làm duyên gần, mỗi thứ đều hoạt động trong 6 cảnh sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp, cho nên có 18 Thụ.H. Ba mươi sáu thụ(Tam thập lục thụ): Cũng gọi Tam thập lục sư cú. Nghĩa là 18 ý cận hành nói ở trên, mỗi ý cận hành đều có nhiễm phẩm và thiện phẩm khác nhau. Như trong 6 hỉ cận hành có đam thị y thuộc thuận nhiễm thụ và xuất li thuộc thuận thiện thụ, tổng cộng thành 36 thụ. I. Một trăm linh tám thụ (Bách bát thụ):Ba mươi sáu thụ nói trên đều có 3 đời quá khứ, hiện tại, vị lai khác nhau cộng lại thành 108 thụ. K. Vô lượng thụ: Căn cứ vào các loạiThụđược trình bày trên đây thì biết tướng củaThụ có vô lượng thứ khác nhau. [X. kinh Tạp a hàm Q.13; Pháp uẩn túc luận Q.9, 10; luận Phát Trí Q.14; luận Thành thực Q.6, 8; luận Câu Xá Q.10; luận Du Già sư địa Q.53; Đại thừa nghĩa chương Q.7; Tạp tập luận thuật kí Q.35]. II. Thụ. Chi thứ 6 trong 12 chi duyên khởi gọi là Thụ chi, là sự rõ biết đối với các thứ tướng khổ, vui... ở thời kì ấu niên, thiếu niên. Thuyết nhất thiết hữu bộ căn cứ vào thuyết Phần vị duyên khởi mà chủ trương thời kì ấu niên, thiếu niên tuy đã rõ biết tướng khổ, vui... nhưng chưa sinh khởi dâm ái, phần vị ở thời kì này gọi là Thụ, đó là lấy 5 uẩn làm thể, chứ không phải lấy Thụ làm thể. Theo quan điểm của Duy thức Đại thừa thì Vô minh và Hành là chi Năng dẫn, 5 chi từ Thức cho đến Thụ là chi Sở dẫn; lại lấy Vô minh và Hành làm Năng huân, 5 chi như Thức... làm chủng tử Sở huân; cũng tức là Thức, Danh sắc, Lục xứ, Xúc... do Vô minh và Hành mà ảnh hưởng đến chủng tử của thức A lại da, gọi là Thụ. [X. kinh Đại nhân trong Trung a hàm Q.24; kinh Đại duyên phương tiện trong Trường a hàm Q.10; luận Du già sư địa Q.56, 93; Thành duy thức luận thuật kí Q.8, phần đầu]. III. Thụ. Từ dịch cũ của Thủ (Phạm:Upàdàna). Tên gọi khác của phiền não.


Nếu muốn duyệt qua từng vần trong từ điển,
xin nhập vào ô dưới đây vần tương ứng. Ví dụ: A, B, C...

Nhập vần muốn tra:
Để giới hạn kết quả tìm kiếm chính xác hơn, quý vị có thể nhập 2 hoặc 3 chữ cái đầu vần. Ví dụ, để tìm những chữ như thiền, thiện... quý vị nên nhập thi thay vì t... sẽ cho một kết quả gần với yêu cầu của quý vị hơn.

Quý vị đang truy cập từ IP 23.20.179.211 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc ghi danh thành viên ,để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện.

Ghi danh hoặc đăng nhập

Thành viên đang online:
Rộng Mở Tâm Hồn Rộng Mở Tâm Hồn Tăng Văn Y Rộng Mở Tâm Hồn Vạn Phúc Rộng Mở Tâm Hồn tam.thien Rộng Mở Tâm Hồn Nguoivosu Rộng Mở Tâm Hồn Nguyên Giác Rộng Mở Tâm Hồn tackeden Rộng Mở Tâm Hồn Mai Su Rộng Mở Tâm Hồn Quán Thoát Rộng Mở Tâm Hồn ngdieu Rộng Mở Tâm Hồn Diệu Thân Rộng Mở Tâm Hồn Hoàng Hôn Dốc Rộng Mở Tâm Hồn Nhuan Đức Rộng Mở Tâm Hồn Baoquan Rộng Mở Tâm Hồn Minh Phuc Rộng Mở Tâm Hồn Nguyễn Đình Tùng Rộng Mở Tâm Hồn hoahoahoahoa Rộng Mở Tâm Hồn Anh Phương Trí Ngộ Rộng Mở Tâm Hồn Bối Diệp Rộng Mở Tâm Hồn Hoat Khong Rộng Mở Tâm Hồn Nguyễn Bá Thính Rộng Mở Tâm Hồn tâm hỷ Rộng Mở Tâm Hồn nguyennam Rộng Mở Tâm Hồn Minh Hanh Tuc Rộng Mở Tâm Hồn Hạnh Ngọc CPM Rộng Mở Tâm Hồn Lãn Tử Rộng Mở Tâm Hồn DiệuTâm Rộng Mở Tâm Hồn Dieu Ai Rộng Mở Tâm Hồn Sophia Nguyễn Rộng Mở Tâm Hồn Trung Thuý Lâm Rộng Mở Tâm Hồn Jade Rộng Mở Tâm Hồn Nguyên Chơn Rộng Mở Tâm Hồn Vinhkonia Quảng Chí Rộng Mở Tâm Hồn Diệu Hương Trang Rộng Mở Tâm Hồn The Phong Rộng Mở Tâm Hồn Thanh Duc Rộng Mở Tâm Hồn Hoàng Lạc Rộng Mở Tâm Hồn Ha Phuong Rộng Mở Tâm Hồn Lê văn Mừng Rộng Mở Tâm Hồn Hữu Bình ... ...

Việt Nam (3.448 lượt xem) - Hoa Kỳ (1.205 lượt xem) - Trung Hoa (30 lượt xem) - Pháp quốc (24 lượt xem) - Đức quốc (11 lượt xem) - Australia (9 lượt xem) - Nga (6 lượt xem) - Central African Republic (6 lượt xem) - Ấn Độ (4 lượt xem) - Anh quốc (2 lượt xem) - Lào (2 lượt xem) - Hà Lan (1 lượt xem) - Indonesia (1 lượt xem) - ... ...