Bạn có thể lừa dối mọi người trong một lúc nào đó, hoặc có thể lừa dối một số người mãi mãi, nhưng bạn không thể lừa dối tất cả mọi người mãi mãi. (You can fool all the people some of the time, and some of the people all the time, but you cannot fool all the people all the time.)Abraham Lincoln

Kẻ ngốc nghếch truy tìm hạnh phúc ở xa xôi, người khôn ngoan gieo trồng hạnh phúc ngay dưới chân mình. (The foolish man seeks happiness in the distance, the wise grows it under his feet. )James Oppenheim
Cuộc sống không phải là vấn đề bất ổn cần giải quyết, mà là một thực tiễn để trải nghiệm. (Life is not a problem to be solved, but a reality to be experienced.)Soren Kierkegaard
Nên biết rằng tâm nóng giận còn hơn cả lửa dữ, phải thường phòng hộ không để cho nhập vào. Giặc cướp công đức không gì hơn tâm nóng giận.Kinh Lời dạy cuối cùng
Cách tốt nhất để tìm thấy chính mình là quên mình để phụng sự người khác. (The best way to find yourself is to lose yourself in the service of others. )Mahatma Gandhi
Ví như người mù sờ voi, tuy họ mô tả đúng thật như chỗ sờ biết, nhưng ta thật không thể nhờ đó mà biết rõ hình thể con voi.Kinh Đại Bát Niết-bàn
Chưa từng có ai trở nên nghèo khó vì cho đi những gì mình có. (No-one has ever become poor by giving.)Anne Frank
Với kẻ kiên trì thì không có gì là khó, như dòng nước chảy mãi cũng làm mòn tảng đá.Kinh Lời dạy cuối cùng
Chúng ta không học đi bằng những quy tắc mà bằng cách bước đi và vấp ngã. (You don't learn to walk by following rules. You learn by doing, and by falling over. )Richard Branson
Các sinh vật đang sống trên địa cầu này, dù là người hay vật, là để cống hiến theo cách riêng của mình, cho cái đẹp và sự thịnh vượng của thế giới.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Tôi biết ơn những người đã từ chối giúp đỡ tôi, vì nhờ có họ mà tôi đã tự mình làm được. (I am thankful for all of those who said NO to me. Its because of them I’m doing it myself. )Albert Einstein

Trang chủ »» Danh mục »» THUYẾT GIẢNG GIÁO PHÁP »» Đối thoại pháp »» Chân đế và tục đế »»

Đối thoại pháp
»» Chân đế và tục đế


Xem trong Thư phòng    Xem định dạng khác    Xem Mục lục 

       

Đối thoại pháp - Chân đế và tục đế

Font chữ:




Sách Amazon




Bản Anh ngữ


Tải sách Kindle


Tải sách dạng
epub, pdb, lrf...
(có phí)


Giọng đọc: Trường Tân


Thiền sinh: Xin Sư nói rõ hơn về hai sự thật: Chân đế và Tục đế (sự thật tuyệt đối và sự thật chế định).

Nhà sư: Chúng ta tiếp nhận các đối tượng thông qua sáu cánh cửa gồm: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý. Mắt tiếp nhận đối tượng là sắc, cụ thể là màu. Màu nằm trong nhóm tứ đại. Tai tiếp nhận đối tượng là âm thanh, chỉ đơn thuần là âm thanh thôi chứ không phải là loại âm thanh gì. Mũi tiếp nhận đối tượng là mùi. Lưỡi tiếp nhận đối tượng là vị. Chúng ta có sáu vị là: đắng, cay, mặn, ngọt, chua, chát, vị chỉ là vị chứ không phải là vị của món gì. Thân tiếp nhận đối tượng là sự xúc chạm, cụ thể hơn ở đây là nóng lạnh, cứng mềm, thô mịn, sức đẩy, căng. Nóng lạnh là đặc tính của hỏa đại; cứng mềm, nặng nhẹ, thô mịn là đặc tính của đất; chuyển động và nâng đỡ là đặc tính của gió.
Ngoài những đối tượng kể trên, còn lại là các đối tượng của ý căn, trong đó bao gồm cả khái niệm và Niết Bàn (đối tượng của tâm Đạo và Quả).
Tiến trình tiếp nhận đối tượng sẽ diễn ra ở ngũ môn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân) và ngay sau đó, nó xảy ra ở ý môn, khi qua ý môn thì các khái niệm mới có thể xen vào. Ví dụ, lưỡi sẽ không biết được là vị của gà, cá… nó đơn thuần chỉ biết được sáu vị, sau đó phân biệt gà, cá là lộ trình của ý môn. Tiến trình này diễn ra rất nhanh, ví như có một con chim đậu trên cành cây, khi đó có ánh nắng mặt trời chiếu vào con chim, lập tức cái bóng của con chim cũng xuất hiện trên sàn đất.
Do đó, cần biết được khi nào ta ghi nhận chân đế, khi nào ghi nhận được tục đế. Hai đối tượng này luôn có sự tương tác và chuyển tiếp sang nhau, cái chính là chúng ta có nhận ra được điều đó hay không.

Thiền sinh: Vậy hành thiền là để chúng ta loại bỏ các khái niệm phải không ạ?

Nhà sư: Không phải như vậy. Chúng ta thấy nếu không có các khái niệm thì cuộc sống sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Chẳng hạn: nếu không có khái niệm thì đi từ nhà ra chợ ta sẽ không nhớ đường, không biết mở cửa….vì chỉ có các khái niệm như cao thấp, trái phải, ngắn dài do cái Tưởng ghi lại mới giúp chúng ta hiểu và hành động được trong cuộc sống.
Như vậy, nếu không có các khái niệm, không có Tưởng thì chúng ta không làm được gì hết. Cuộc sống cần phải có khái niệm. Đức Phật vẫn gọi “Xá Lợi Phất lại đây”, Ngài không thể gọi “ngũ uẩn lại đây”, vậy thì Đức Phật vẫn phải dùng các khái niệm, các vị thánh tăng cũng phải dùng các khái niệm và chúng ta cũng vậy.
Thiền sinh: Nếu như có một vị thánh sống ở đời như chúng ta thì cũng phải dùng các khái niệm và chúng ta cũng phải dùng các khái niệm, vậy có gì khác nhau giữa chúng ta và một vị thánh?

Nhà sư: Khi cần sử dụng, các ngài vẫn dùng các khái niệm nhưng không còn sự hiểu biết sai lầm (tà kiến) nữa còn chúng ta thì vẫn còn tà kiến. Trong cuộc sống này, chúng ta sống với tâm tham nhiều hơn tâm vô tham. Tham là bạn đồng hành với chúng ta suốt cả ngày.
Tâm tham có hai loại: tâm tham hợp với tà kiến và tâm tham không hợp với tà kiến. Khi chúng ta sống với tâm tham hợp tà kiến thì rất nguy hiểm, vì khi có tà kiến thì bốn đường ác đạo sẽ rộng mở chào đón chúng ta bất kỳ lúc nào. Hai bậc thánh đầu tiên thì vẫn còn tâm tham, nhưng tâm tham lúc đó rất là vi tế và không còn tà kiến (ly tà).

Thiền sinh: Ngay cả khi làm các việc thiện như bố thí, cúng dường vẫn có tà kiến phải không ạ?

Nhà sư: Đúng như vậy, ngay cả khi chúng ta làm thiện thì vẫn có tà kiến bình thường, chẳng hạn như tôi cúng dường, mong cho tôi được giàu sang,… Chúng ta cúng dường với tâm mong được lên cõi này cõi kia thì đó chính là đang tạo các phước hữu lậu. Chúng ta cúng dường với một tâm mong cầu, thì đó là dục lậu. Thấy tôi cúng dường cho ngài này, cho vị trưởng lão kia…đó chính là kiến lậu. Khi hội tụ đủ hữu lậu, dục lậu và kiến lậu thì lúc đó chính là vô minh lậu. Như vậy, chúng ta làm phước mà vẫn có đủ bốn lậu hoặc. Nếu không biết để bóc tách chúng ra thì phước nhận được sẽ không phải phước giúp thoát khỏi vòng sinh tử luân hồi, có thể đó là phước giúp ta đi lên các cõi trên nhưng không giải thoát ra khỏi luân hồi sinh tử. Chúng ta khéo bóc tách các pháp và hiểu được thì khi quan sát sẽ nhận biết dễ hơn.
Mắt, mũi, tai, lưỡi, thân không phân biệt đối tượng của chúng. Âm thanh chỉ là âm thanh, mùi chỉ là mùi. Tiến trình chuyển từ năm căn sang ý căn rất nhanh, vì vậy mà chúng ta hay bị tâm “lừa”. Ví dụ, chúng ta nhìn thấy hàng kiến hay dòng chữ điện tử chạy… kỳ thực đó là do tâm tạo, mắt thấy hình ảnh nhưng tâm tưởng phóng ra. Trên thực tế không có hàng kiến mà chỉ có con kiến nọ nối tiếp con kiến kia, cũng vậy không có hàng chữ chạy trên bảng điện mà chỉ có sự bật tắt của các bóng điện.
Giống như một con chim được ánh mặt trời chiếu vào, ngay tức khắc bóng nó cũng được hiện ngay trên mặt đất. Tiến trình đối tượng tác động qua năm căn đồng thời tác động qua ý căn cũng liên quan và nhanh như vậy. Do đó, chúng ta không nên tin ở mắt nhiều mà nên chú ý đến ý căn nhiều hơn, dần dần sẽ hiểu rõ hơn. Nhiều lúc chúng ta nghe hình như đang có ai gọi, nhìn hình như đang có người… nhưng thực ra đó chỉ là Tưởng hoạt động. Nếu chúng ta không biết thì Tưởng sẽ tiếp tục kéo chúng ta đi, còn nếu thấy rõ được cơ chế đó thì nó sẽ tự tan đi.

Thiền sinh: Khi quan sát cần những phẩm chất tâm gì thưa Sư?

Nhà sư: Khi quan sát cần có ba yếu tố đó là tinh tấn, tỉnh giác và Chánh Niệm để chế ngự tham ưu ở đời. Tham là tham, ưu là sân và ở đời là tất cả những gì sinh khởi trên thân tâm.
Bát Chánh Đạo là có tám chi đạo, nhưng thực tế khi quan sát thì chúng ta chỉ quan sát được với năm chi đạo của hai nhóm Tuệ và Định bao gồm Chánh Kiến, Chánh Tư Duy, Chánh Định, Chánh Tinh Tấn và Chánh Niệm. Chánh Kiến luôn đứng đầu, khi chúng ta nói có Chánh Định thì điều đó có nghĩa là có cả Chánh Kiến ở đó. Khi nói có Chánh Định thì điều đó có nghĩa là không phải có Chánh Định đứng độc lập một mình, mà Chánh Định ở đây là sự hợp nhất của năm chi đạo.
Trong sự quan sát không có nhóm Giới vì Giới của chúng ta là giới ngăn ngừa. Bình thường thì chúng ta có giữ giới không? Ví dụ, ngay lúc này chúng ta có giữ giới sát sinh không. Không, vì có gì đâu mà giữ. Nếu như có con muỗi muốn đốt tôi, tôi đưa tay ra định giết nó, nhưng lúc đó tôi nghĩ “mình đang giữ tám giới, vì vậy mình không nên sát sinh”, khi đó giới ngăn ngừa mới được sinh khởi. Bình thường thì sẽ không có, khi nào phát sinh thì nó mới có. Đối tượng con muỗi là khái niệm, trong khi quan sát Tứ Niệm Xứ thì đối tượng là danh sắc, vì vậy mà cùng một lúc chúng ta không thể quan sát được với tám chi đạo. Tuy nhiên, giới ở đây phải được coi là một nền tảng cơ bản, giới cần phải được hoàn thiện đầy đủ (ngũ giới hay bát quan trai giới đối với cư sĩ) là nền tảng để phát sinh các thiện pháp.

Thiền sinh: Thưa Sư, trong thực hành con hay nhầm lẫn giữa suy nghĩ về điều gì đó và thực sự quan sát được điều đó.

Nhà sư: Chúng ta không thể suy nghĩ mà không có khái niệm, nhưng kinh nghiệm chân đế không cần suy nghĩ. Có ai suy nghĩ được chân đế không? Có ai nghĩ là nóng hay lạnh không? Nóng hay lạnh chỉ cảm nhận trực tiếp được thôi, còn nếu ai đó nghĩ là cái sàn này cứng, đó là khái niệm. Như vậy khi chúng ta suy nghĩ là khái niệm có mặt, còn khi năm căn tiếp xúc đối tượng thì đó là những pháp thực có - pháp chân đế.
Cần biết rõ khi nào chân đế có mặt, khi nào tục đế xen vào, không nhầm lẫn Pháp này thành Pháp kia, thế là đủ rồi. Con đường chúng ta phải đi cho đúng, do vậy, xác định được đối tượng đúng coi như giải quyết được một nửa vấn đề.
Suy nghĩ là cần thiết, nhưng vấn đề là loại suy nghĩ nào? Suy nghĩ phóng tưởng, bất thiện thì không nên, còn Chánh Tư Duy hay suy nghĩ thiện đúng đắn lại cần thiết. Chánh Tư Duy là một trong những chi của nhóm Tuệ. Nếu không chúng ta rất dễ dàng hiểu lầm, dẫn đến mong cầu không còn suy nghĩ, không còn khái niệm khi ngồi thiền. Không còn suy nghĩ là chúng ta chết, chúng ta sống ở đây bất kể lúc nào cũng luôn luôn có tâm, luôn luôn có suy nghĩ.

Thiền sinh: Thưa Sư, các thiền sinh thì nên có thái độ như thế nào trước những cảnh đẹp, vị ngon, mùi thơm…v.v...

Nhà sư: Sau một thời gian, người hành thiền sẽ trở nên tinh tế hơn, phẩm chất tâm cũng được tốt hơn. Vấn đề ở đây là tâm tiếp nhận đối tượng đó như thế nào, chẳng hạn trước cảnh buổi chiều hoàng hôn trên biển, hay ở một thung lũng rất nhiều cây xanh, hoa nở … Chúng ta đã trải nghiệm, cảm nhận như thế thì lẽ ra chỉ cảm nhận trong thời khắc đó, ghi nhận nó như thế thôi, nhưng tâm muốn lưu giữ lại, muốn lần sau kinh nghiệm lại tới lần nữa.
Nếu có tiền mua thì mua cho bằng được, nếu trong vườn thấy bông hoa đẹp muốn ngắt hoa cho vào trong bình để được ngắm nhiều hơn ... Cái chúng ta cần loại bỏ là tâm tham muốn níu kéo, bám giữ, muốn thêm nhiều nữa chứ không phải đối tượng.

Thiền sinh: Thưa sư cho con hỏi, mấy người lớn tuổi trong gia đình con hay quên nhưng lại hay nhớ chuyện thời xưa, đánh nhau, chiến tranh rồi hận thù người này, thích người kia, vậy sao người ta cứ nhớ và nói hoài chuyện ngày xưa vậy, thưa Sư?

Nhà sư: Bởi vì họ bị ám ảnh, không buông được, họ chỉ nghĩ đến những điều đó thôi. Các thông tin, hoài niệm quá khứ đó hằn rõ nét nhất còn với những điều mới họ lại không tiếp nhận được nữa. Người ta luôn nhớ những gì qua đi, đó là tâm lý của người già.
Khi trí não còn tốt, sức khỏe còn tốt, tất cả mọi thứ còn linh hoạt thì cơ hội để chúng ta tiếp cận với thiền dễ dàng hơn. Vì thế người ta có suy nghĩ là để đến già đi tu, đây là suy nghĩ sai lầm không được đúng đắn cho lắm. Càng trẻ đi tu được là phước báu lớn.

    « Xem chương trước «      « Sách này có 25 chương »       » Xem chương tiếp theo »
» Tải file Word về máy »

Hãy theo dõi các bài đăng trên Facebook của chúng tôi
Lượt xem: 2.201  

Quý vị đang truy cập từ IP 54.205.106.138 và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc ghi danh thành viên để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện.

Ghi danh hoặc đăng nhập

Thành viên đang online:
Rộng Mở Tâm Hồn Minh Thái Hồng Rộng Mở Tâm Hồn Nhật Thuận Trung Rộng Mở Tâm Hồn lethienchach Rộng Mở Tâm Hồn Bich Hoang Rộng Mở Tâm Hồn Huệ Trí 1975 Rộng Mở Tâm Hồn nguyentanthanh497@gmail.com Rộng Mở Tâm Hồn dieuvan Rộng Mở Tâm Hồn thugian.vn Rộng Mở Tâm Hồn tunghv Rộng Mở Tâm Hồn Thanh Danh Rộng Mở Tâm Hồn Khánh Phúc Rộng Mở Tâm Hồn hungpham9199 Rộng Mở Tâm Hồn Tam Thanh Luong Rộng Mở Tâm Hồn Q. Tuấn Rộng Mở Tâm Hồn Tâm Đức 1296 Rộng Mở Tâm Hồn Hộ Chánh Rộng Mở Tâm Hồn Chanhniem Forever Rộng Mở Tâm Hồn Tâm Đăng Rộng Mở Tâm Hồn ngoc đức Rộng Mở Tâm Hồn KHẢI ĐĂNG PHAP Rộng Mở Tâm Hồn Vanns2 Rộng Mở Tâm Hồn Bùi Tuấn Rộng Mở Tâm Hồn MAI CHAU Rộng Mở Tâm Hồn Nguyên Cát Rộng Mở Tâm Hồn Nguyễn Thị Như Ngọc Rộng Mở Tâm Hồn Nguyên Chơn Rộng Mở Tâm Hồn Quang Tình 17 Rộng Mở Tâm Hồn pham pham thuy Rộng Mở Tâm Hồn Kinh Bảo Khiếp Ấn Rộng Mở Tâm Hồn Như Hụê Rộng Mở Tâm Hồn Pháp Tâm Rộng Mở Tâm Hồn quốc bảo Rộng Mở Tâm Hồn mainguyen Rộng Mở Tâm Hồn adidaphat Rộng Mở Tâm Hồn NGUYEN XUAN TUNG Rộng Mở Tâm Hồn Vạn Phúc Rộng Mở Tâm Hồn Minh Nguyễn 2 Rộng Mở Tâm Hồn Thông Anh Cư Sỹ Rộng Mở Tâm Hồn Mật Quân Rộng Mở Tâm Hồn Quảng Chuyên ... ...

Hoa Kỳ (73.950 lượt xem) - Việt Nam (17.636 lượt xem) - Phần Lan (2.855 lượt xem) - Đức quốc (2.166 lượt xem) - Anh quốc (2.060 lượt xem) - Pháp quốc (943 lượt xem) - Nga (686 lượt xem) - Hà Lan (72 lượt xem) - Central African Republic (68 lượt xem) - Australia (45 lượt xem) - Trung Hoa (44 lượt xem) - Tây Ban Nha (23 lượt xem) - Senegal (20 lượt xem) - Cộng hòa Czech (14 lượt xem) - Ấn Độ (13 lượt xem) - Na-uy (12 lượt xem) - Italy (10 lượt xem) - Đài Loan (9 lượt xem) - Singapore (9 lượt xem) - Nhật Bản (9 lượt xem) - Maldives (5 lượt xem) - Palau (4 lượt xem) - Thái Lan (4 lượt xem) - Luxembourg (3 lượt xem) - Mayotte (3 lượt xem) - Brazil (2 lượt xem) - Cambodia (2 lượt xem) - Philippines (2 lượt xem) - South Africa (1 lượt xem) - Hong Kong (1 lượt xem) - Qatar (1 lượt xem) - Egypt (1 lượt xem) - Benin (1 lượt xem) - Saudi Arabia (1 lượt xem) - Burundi (1 lượt xem) - Romania (1 lượt xem) - Hungary (1 lượt xem) - Indonesia (1 lượt xem) - Afghanistan (1 lượt xem) - ... ...