Chim Việt Cà nh Nam [ Trở VỠ] [Trang Chủ ]
------------------------------------------------------------------------
Chuyện hóa thân cá»§a BÃch Thảo
( Piktors Verwandlungen )H. Hesse sinh ngà y 2.7.1887 tại Calw/Wuerttemberg. Sau khi theo há»c nhiá»u năm ở trưá»ng Cổ ngữ ở Goeppingen ông tham gia khóa giảng vá» thần há»c tin là nh và o năm 1891 ở tu viện MAULBRONN và muốn trở thà nh nhà thần há»c. Nhưng đến năm 1892 ông rá»i bá» tu viện và là m nhiá»u nghá» khác nhau. Trong lúc hà nh nghá» bán sách và sưu tầm Cổ thư ông đã tìm kiếm rất nhiá»u tà i liệu căn bản cho công cuá»™c sáng tác văn chương cá»§a ông. Từ năm 1912, ông dừng lại Thụy SÄ©. năm 1919, cư ngụ thá»±c thụ ở MONTAGOLA cạnh hồ LUGAN và mất năm 1962.
Hermann Hesse
(Bản dịch cá»§a Thái Kim Lan)Tác phẩm cá»§a ông: Peter Camenzind (1904), Steppenwolf (1927), NarziB und Goldmund (1930, nhà xuất bản Fisher 450), Shiddharta (1922), Das Glasperlenspiel (1943, nhà xuất bản Fischer 842). Năm 1946, Hesse được giải thưởng Nobel vá» văn há»c và giải thưởng Goethe cá»§a Thà nh phố Frankfurt. Năm 1955, Ông được há»™i các nhà sách tại Äức trao tặng giải thưởng hòa bình.
Thuở ấy khi vừa bước và o Thiên ÄÆ°á»ng, BÃch Thảo đến đứng trước má»™t cây kỳ lạ, cây vừa là đà n ông vừa là đà n bà . BÃch Thảo cúi chà o cây má»™t cách kÃnh cẩn và há»i : "Chà o cây, cây có phải là cây cá»§a sá»± sống không?" Nhưng khi có con rắn muốn thay cây trả lá»i cho chà ng thì BÃch Thảo quay lưng bá» Ä‘i.
Chà ng táºp trung thị giác để nhìn, má»i thứ ở trên Thiên ÄÆ°á»ng Ä‘á»u là m cho chà ng thÃch thú. Chà ng cảm thấy rõ mình Ä‘ang ở chốn quê hương, Ä‘ang ở nÆ¡i cá»™i nguồn cuá»™c sống.Chà ng tiếp tục Ä‘i và lại gặp má»™t cây kỳ dị khác, cây nà y vừa là mặt trá»i vừa là mặt trăng. BÃch Thảo há»i : "Nà y cây Æ¡i, cây có phải là cây cá»§a sá»± sống không ?"
Bên phÃa cây mặt trá»i gáºt gáºt cái đầu và cưá»i toét miệng còn bên phÃa mặt trăng thì gáºt nhẹ đầu và nhoẻn miệng cưá»i má»§m mỉm.
Những bông hoa tuyệt diệu nhất chá»›p mắt nhìn chà ng vá»›i nhiá»u mà u sắc và ánh sáng khác nhau, vá»›i nhiá»u đôi mắt long lanh và nhiá»u vẻ mặt khác nhau. Có những khóm cây gáºt đầu và cưá»i toe toét. Và i cây khác chỉ gáºt đầu và cưá»i chúm chÃm. Có những cây khác thì chẳng gáºt đầu mà cÅ©ng chẳng mỉm cưá»i. Chúng đứng yên mê mẩn, chúng đắm mình suy ngẫm như say như Ä‘uối đẩn trong suối hương nồng, hoa hương quyện lẫn.
Má»™t đóa hoa cất tiếng ca bà i TÃm nhạt, đóa khác hát bà i ru con Xanh thẫm. Má»™t đóa hoa trong đám hoa có đôi mắt to mà u xanh da trá»i, còn má»™t đóa hoa khác có khuôn mặt là m cho BÃch Thảo nhá»› đến mối tình đầu tiên cá»§a chà ng. Có đóa hoa thÆ¡m mùi hương cá»§a khu vưá»n thá»i thÆ¡ ấu, hương thÆ¡m ngá»t ngà o cá»§a hoa thoảng nhẹ như giá»ng nói cá»§a mẹ chà ng. Còn đóa hoa khác tươi cưá»i chà o chà ng và thè cái lưỡi đỠuốn cong đến gần chà ng. Chà ng đưa lưỡi chạm và o hoa, cảm nghe hương vị nồng nà n man dại như nhá»±a cây, như máºt ong và như nụ hôn cá»§a má»™t ngưá»i đà n bà . BÃch Thảo đứng giữa ngà n hoa, lòng trà n ngáºp những ước ao và những niá»m vui mong manh. Ngân nga như tiếng chuông reo, tim chà ng Ä‘áºp liên thanh trái tim nóng bá»ng, trái tim cuồng vá»ng những ham muốn vô tri và linh cảm huyá»n hoặc.
BÃch Thảo tiếp tục nhìn ngắm Thiên ÄÆ°á»ng chà ng bá»—ng thấy má»™t con chim Ä‘ang Ä‘áºu trong vùng cá» dại, con chim lấp lánh muôn mà u muôn sắc, hầu như tất cả các mà u sắc ở trên thế gian chim Ä‘á»u chiếm hết. Chà ng há»i con chim mỹ miá»u muôn sắc : "Nà y chim, váºy hạnh phúc ở đâu váºy hỡi chim ?"
"Hạnh phúc hả ?", con chim mỹ miá»u nói và cưá»i bằng cái má» và ng cá»§a nó, "nà y bạn Æ¡i, hạnh phúc ở khắp má»i nÆ¡i, ở núi rừng, ở đồng bằng thung lÅ©ng, ở hoa bướm, ở trong pha-lê".
Vừa má»›i buông lá»i con chim há»›n hở rÅ© lông, rụt cổ nhịp Ä‘uôi, há má» cưá»i má»™t lần nữa rồi lại đứng bất động lặng yên trong đám cá». Và nà y hãy xem ! Thoáng chốc con chim đã hóa ra má»™t đóa hoa sặc sỡ, lông chim là những ngá»n lá, móng chim là rá»… cây. Trong vẻ lóng lánh muôn mà u, giữa lúc nhảy nhót múa may con chim lại biến mình thà nh má»™t cái cây. BÃch Thảo trố mắt kinh ngạc trong lúc chứng kiến trò ảo thuáºt kỳ diệu nà y.
Ngay sau đó "đóa hoa chim" rung động những ngá»n lá và những giây bụi phấn cá»§a hoa thế là lại thấy chim biến thà nh đóa hoa, không còn rá»… cây, đóa hoa chuyển mình nhẹ nhà ng từ từ cất bổng mình lên cao, rồi bá»—ng hóa ra má»™t con bươm bướm sáng ngá»i, lượn mình trên khôn nhẹ bổng nhẹ bông như không có trá»ng lượng, hoa bấy giá» toà n thân là ánh sáng, vẻ hoa là hà o quang. BÃch Thảo ngây ngưá»i cà ng mở lá»›n đôi mắt kinh ngạc.
Con bươm bướm má»›i, con bướm-hoa-chim sặc sỡ, há»›n hở, quang diệu như gương, nhởn nhÆ¡ lượn quanh chà ng BÃch Thảo sững sá», lấp la lấp lánh trong ánh mặt trá»i, bướm bay bay lượn lượn rồi từ từ hạ mình xuống đất nhẹ nhà ng như má»™t nắm tÆ¡, Ä‘áºu sát và o chân BÃch Thảo, bướm thở nhẹ nhà ng, rung nhẹ thân mình vá»›i đôi cánh lóng lánh - và khoảnh khắc - bướm lại hóa thà nh má»™t viên pha-lê muôn mà u, ở má»™t góc pha-lê lóe ra má»™t tia sáng đỠhồng.
Viên pha-lê đỠchiếu lấp lánh tuyệt vá»i trong đám cá» và bụi cây, sáng rõ dòn dã như tiếng chuông ngân ngà y há»™i. Nhưng rồi hình như có tiếng gá»i vá» cá»§a quê hương viên ngá»c-đó là lòng trái đất-cho nên viên ngá»c từ từ thu bé lại và sắp sá»a lịm dần và o lòng đất...
Trong lúc chứng kiến cảnh nà y trong lòng BÃch Thảo bá»—ng nổi lên má»™t ham muốn dữ dá»™i, chà ng vá»™i và ng nhặt nhanh viên ngá»c lên trước khi ngá»c sắp tan biến và o lòng đất.
BÃch Thảo ngây ngưá»i ngắm nhìn ánh sáng huyá»n hoặc cá»§a viên ngá»c trong tay.
Ãnh hà o quang như tá»a ra cho BÃch Thảo má»™t linh cảm vá» niá»m hạnh phúc toà n diện trong tâm khảm.
Trong lúc ấy bá»—ng nhiên con rắn trưá»n đến quấn mình và o má»™t nhánh cây khô, rắn ghé đầu rÃt và o tai chà ng : "Viên ngá»c nà y có thể biến mà y thà nh Ä‘iá»u gì mà mà y muốn BÃch Thảo ạ. Hãy nói nhanh cho viên ngá»c biết Ä‘iá»u ước cá»§a mà y trước khi ngá»c thu lại, kẻo cháºm mất !"
BÃch Thảo giáºt mình, chà ng sợ đánh lỡ mất hạnh phúc vá»™i và ng nói nhanh ước muốn cá»§a mình, láºp tức chà ng liá»n biến thà nh má»™t cái cây. Bởi vì đã từ lâu chà ng mÆ¡ ước mình được là m má»™t cái cây, bởi lẽ cây đối vá»›i chà ng là sá»± bình an, là nhá»±a sống, là niá»m vinh dá»±.
Như váºy BÃch Thảo hóa thân thà nh má»™t cây xanh.
Chà ng đâm rá»… và o lòng đất, lá»›n nhanh và vươn mình lên cao. Lá và cà nh má»c ra từ tứ chi cá»§a chà ng. Chà ng rất tá»± mãn vá» sức lá»›n cá»§a mình, vá»›i những rá»… cây khát nhá»±a chà ng đâm mình hút sâu và o lòng đất, chà ng phất cao thân trong tầng xanh vá»›i cà nh lá cá»§a mình. Những con bá» rầy bắt đầu tìm đến cư ngụ nÆ¡i thân cây. Thá» và nhÃm đến tá túc ở gốc cây, còn chim thì đến là m tổ ở cà nh cây.
Cây "BÃch Thảo" rất đỗi hạnh phúc và không mà ng đến năm tháng trôi qua. Äã có nhiá»u năm qua Ä‘i trước khi chà ng nháºn ra rằng tháºt sá»± hạnh phúc cá»§a chà ng không được hoà n toà n. Phải tốn má»™t khoảng thá»i gian chà ng má»›i há»c được cách nhìn vá»›i "con mắt cây". Cho đến khi chà ng đạt được cách nhìn nà y thì chà ng đâm ra buồn rầu.
Chà ng nhìn thấy được rằng ở trên Thiên ÄÆ°á»ng quanh chà ng má»i váºt thưá»ng đổi
kiếp thay thân, rằng má»i váºt Ä‘á»u nằm trong giòng luân lưu ảo thuáºt cá»§a sá»±
hóa thân vÄ©nh cá»u. Chà ng thấy những bông hoa biến thà nh châu ngá»c hay hóa thà nh những con chim lÃu lo đầy ánh sáng bay vụt Ä‘i. Chà ng thấy bên cạnh mình có nhiá»u cây bá»—ng biến mất, có cây tan ra thà nh nguồn suối, có cây thà nh cá sấu, có cây lại bÆ¡i lá»™i như loại cá nhởn nhÆ¡ mát mẻ, đầy khoái lạc và cảm quan vui thú, vá»›i những hình dạng má»›i mẻ, chúng bắt đầu những trò chÆ¡i khác lạ. Những chú voi đổi áo cá»§a mình vá»›i các tảng đá núi, những chà ng hươu cao cổ đổi hình dạng cá»§a mình vá»›i các bông hoa. Chỉ riêng chà ng -cây BÃch Thảo- thì vẫn giữ nguyên là cái cây, chà ng không thể biến đổi ra cái gì khác nữa.Từ khi nháºn biết được Ä‘iá»u nà y, hạnh phúc cá»§a BÃch Thảo biến mất Ä‘i ; chà ng bắt đầu trở nên già cá»—i, chà ng bắt đầu có dáng Ä‘iệu mệt má»i nghiêm nghị và lo âu. Äiá»u nà y ngưá»i ta thưá»ng thấy được hằng ngà y ở các loà i ngá»±a, loà i chim, loà i ngưá»i. Những sinh váºt thưá»ng trở nên già nua nếu chúng không có được năng khiếu hóa thân thì vá»›i thá»i gian chúng sẽ rÆ¡i và o sá»± buồn nản và lo âu xao xuyến và cứ thế mà má»i vẻ đẹp dần dần biến mất.
Cái cây BÃch Thảo cứ đứng yên như thế ở Thiên ÄÆ°á»ng...
Cho đến má»™t ngà y ná» có má»™t ngưá»i con gái trẻ Ä‘i đâu lạc và o chốn Thiên ÄÆ°á»ng, cô gái có má»™t mái tóc và ng óng ả, cô mặc má»™t chiếc áo xanh mà u thiên thanh. Cô bước Ä‘i thảnh thÆ¡i trong chốn bồng lai, nhởn nhÆ¡ dưới các cây xanh, cô vừa hát vừa nhảy múa và trong đầu cô chưa bao giá» nghÄ© đến việc ước mong có biệt tà i hóa thân.
Nhiá»u chú khỉ khôn ngoan mỉm cưá»i nhìn theo cô, các khóm cây vuốt ve cô bằng cà nh cây, các cây khác ném tặng cô má»™t búp hoa, má»™t hạt dẻ, má»™t trái táo nhưng cô không để ý đến, cứ thảnh thÆ¡i Ä‘i, hát và nhảy múa.
Khi cây BÃch Thảo thấy được cô gái, chà ng liá»n cảm nghe trong tim má»™t ná»—i nhá»› nhung mông mênh chảy dá»™i vá», má»™t thứ nhá»› như má»™t lá»i kêu gá»i hạnh phúc chưa bao giá» có được. Äồng thá»i má»™t ý nghÄ© thầm kÃn choáng ngáºp tâm hồn chà ng, chà ng cảm nghe như chÃnh giòng máu cá»§a mình lên tiếng gá»i : BÃch Thảo, hãy suy nghÄ© kỹ Ä‘i. Trong giá» phút nà y hãy nhá»› lại cả cuá»™c Ä‘á»i mình, nếu không sẽ muá»™n mất thôi, và không bao giá», không bao giá» nữa mà y sẽ gặp được hạnh phúc.
BÃch Thảo tuân theo tiếng gá»i cá»§a con tim, chà ng đứng nhá»› vá» tất cả nguồn cá»™i cá»§a mình, nhá»› những năm là m ngưá»i, nhá»› lúc nháºp và o Thiên ÄÆ°á»ng và nhất là nhá»› đến giây phút xa kia, trước khi chà ng biến thà nh cái cây, giây phút chà ng cầm trong tay viên ngá»c nhiệm mà u ấy. Nhá»› đến thuở ấy, khi mà má»i sá»± hóa thân đối vá»›i chà ng còn mở ngá», cái thuở mà cuá»™c sống như chưa bao giá» nóng bá»ng đến như thế. Chà ng nhá»› lại con chim ngà y ấy đã cưá»i vang, nhá»› cái cây kỳ lạ vừa là mặt trá»i vừa là mặt trăng. Trong thoáng chốc linh tÃnh cho chà ng biết rằng thuở ấy chà ng đã bá» ( mất ) má»™t Ä‘iá»u gì đó, rằng lá»i khuyên cá»§a con rắn đã không là lá»i khuyên tốt là nh.
Giữa lúc Ä‘ang Ä‘i, cô gái tóc và ng chợt nghe trong đám lá cá»§a cây BÃch Thảo có tiếng rì rà o như má»™t lá»i kêu nho nhá» cô ta ngẩng đầu nhìn lên, tim cô bá»—ng nhói lên má»™t niá»m cảm xúc, từ đáy lòng cô nghe rạo rá»±c những tưởng tượng má»›i mẻ, má»™t ước muốn khác thưá»ng, những má»™ng mÆ¡ chưa bao giá» có ở trong tâm. Như bị cuốn hút bởi má»™t sức mạnh lạ lùng cô Ä‘i đến ngồi dưới cây, cô nhìn cây BÃch Thảo và thấy cây có vẻ cô đơn, lẻ loi và buồn bã, nhưng lại có má»™t vẻ gì đẹp đẽ dá»… rung cảm và cao quý trong ná»—i buồn câm lặng cá»§a cây. Tiếng ca thá» thẻ dịu dà ng cá»§a cây vẳng lên là m cho cô ngây ngất tâm hồn. Cô gái tá»±a mình và o thân cây xù xì cảm nghe cây rùng mình thâm sâu và nghe trái tim mình như Ä‘ang cảm nháºn ná»—i giao động cá»§a cây. Tim cô nhói Ä‘au má»™t ná»—i lạ lùng, trên bầu trá»i linh hồn cô những đám mây như vụt bay cao và không khóc mà nước mắt trÄ©u nặng bá» mi. Có chuyện gì thế nà y ? Có thể Ä‘au đớn đến thế nà y sao ? Tại sao con tim chỉ chá» phá tan lồng ngá»±c để chảy trà n ra, tan biến đến Ngưá»i, và o táºn trong ngưá»i, con Ngưá»i cô đơn đẹp đẽ kia ?
Cây ngưá»i BÃch Thảo run lên như cảm thông được ná»—i lòng ngưá»i con gái, thân cây rung động đến táºn gốc rá»… rồi dồn hết tất cả sức sống cá»§a mình cây hướng vá» phÃa ngưá»i con gái trẻ vá»›i tất cả ước muốn nóng bá»ng được tan hòa vá»›i nà ng. Cây nghÄ© : Chà , ta đã bị con rắn độc đánh lừa để tá»± đưa mình vÄ©nh viá»…n thà nh má»™t cây cô đơn. Ôi ta đã mù quáng biết bao ! Ôi ta đã Ä‘iên rồ biết bao ! Ta đã không có má»™t tri thức nà o cả sao ? Tại sao sá»± bà máºt cá»§a cuá»™c sống đối vá»›i ta lại xa lạ đến thế kia ư ? Không, không, thuở ấy ta đã linh cảm đến Ä‘iá»u ấy rồi -Chà - bây giá» chà ng nhá»› đến cái cây vừa là đà n bà vừa là đà n ông (mà con rắn không cho cây trả lá»i) vá»›i ná»—i buồn rầu và ná»—i giác ngá»™ sâu xa.
Giữa lúc ấy có má»™t con chim bay đến, con chim xanh lục đỠđiá»u, con chim mỹ miá»u, con chim anh Ä‘iểu, con chim và ng anh bay lượn thanh thanh. Cô gái nhìn chim bay quanh, nhìn thấy từ má» chim nhả ra má»™t váºt gì rÆ¡i xuống cá», váºt ấy long lanh mà u đỠnhư máu Ä‘á», như lá»a hồng, nó rÆ¡i xuống đám cá» dại
mà u xanh chiếu sáng để cho cá» ngá»i ánh hà o quang, rất quen thuá»™c như thuở ấy ánh xuân xanh. Mà u đỠcá»§a nó chiếu sáng rá»™n rã tưng bừng đến ná»—i cô gái phải cúi mình xuống nhặt cái mà u đỠấy lên. Thì thấy đó là má»™t viên ngá»c pha-lê, má»™t viên ngá»c muôn mà u muôn vẻ, ở đâu có ngá»c ở đấy không bao giá» có bóng tối.Lúc cô gái cầm viên ngá»c kỳ diệu trong bà n tay trắng nõn nà cá»§a cô thì láºp tức Ä‘iá»u ước cá»§a BÃch Thảo liá»n thà nh sá»± thá»±c, Ä‘iá»u ước mà tim chà ng bấy lâu nay Ä‘ang ấp á»§. Liá»n ngay cô gái đẹp bá»—ng nhiên thấy ngưá»i lảo đảo, cô ngã xuống hóa thân dÃnh liá»n vá»›i cây BÃch Thảo là m má»™t, từ thân cây má»™t cà nh cây non chồi lên non trẻ, vươn lên cao vút và đầy sức lá»±c.
Äến giá» phút nà y, má»i sá»± việc Ä‘á»u trở thà nh toà n thiện. Bấy giá» thế giá»›i má»›i được an bà i và chỉ trong khoảnh khắc nà y, Thiên ÄÆ°á»ng má»›i thá»±c sá»± được tìm thấy, bây giá» Thiên ÄÆ°á»ng má»›i thá»±c sá»± là Thiên ÄÆ°á»ng. BÃch Thảo không còn là cái cây ưu tư già cá»—i nữa, bây giá» chà ng cất cao tiếng hát : "BÃch Thảo vui ! Thà nh Thảo vui !"
Chà ng đã hóa kiếp. Lần nà y chà ng đã đạt được sá»± hóa thân đúng đắn và trưá»ng cá»u, bởi vì chà ng đã từ cái má»™t ná»a chuyển sang cái toà n thể cho nên chà ng có biệt tà i (biến) đổi (thân) xác từng giá» từng phút thà nh bất cứ cái gì chà ng muốn. Giòng luân lưu (hồi) huyá»n diệu cá»§a sá»± trở thà nh (vô thưá»ng) tuôn chảy không ngừng trong huyết mạch cá»§a chà ng vÄ©nh viá»…n chà ng có thể tham dá»± và o sá»± sáng tạo chá»›m nở trong từng phút từng giây.
Chà ng thở thà nh nai, trở thà nh cá, trở thà nh ngưá»i và trở thà nh rắn, thà nh mây bay, thà nh chim. Nhưng trong má»—i hình hà i chà ng vẫn là toà n thể, vẫn là "má»™t đôi", vẫn mang trong mình Mặt trá»i và Mặt trăng, Äà n ông và Äà n bà .
Như một con sông "sinh đôi" chà ng chảy mê mải qua các núi rừng đồng ruộng.
Và lấp lánh trên ná»n trá»i chà ng sáng ánh sáng cá»§a "ngôi sao đôi".
Hermann Hesse
Bản dịch của Thái Kim Lan
[ Trở VỠ]